Bedrijfsvoering & Personeel

De vierdaagse werkweek werkt, maar niet overal

· 5 min leestijd

Bij AFAS in Leusden is het al geruime tijd stil op vrijdag. Het hoofdkantoor is dicht, ruim zevenhonderd medewerkers werken die dag niet, en toch bleef de omzet groeien. Precies dat maakt de vierdaagse werkweek voor steeds meer Nederlandse werkgevers interessant, ook buiten de softwarewereld.

AFAS sloot de vrijdag en zag de omzet stijgen

AFAS kondigde in juni 2024 aan dat het personeel vanaf 2025 vier dagen zou werken tegen hetzelfde loon, meldde NOS op 11 juni 2024. De vrije vrijdag kreeg de naam "ontwikkeldag", bedoeld voor bijvoorbeeld mantelzorg, vrijwilligerswerk of eigen projecten, en er mochten die dag geen zakelijke e-mails worden verstuurd. Het bedrijf onderbouwde de stap met de productiviteit per medewerker: die steeg van 60.000 euro per jaar bij de oprichting naar 450.000 euro in 2023, aldus de omroep. Opvallend detail: De Volksbank sloot het hoofdkantoor in Utrecht die zomer om een andere reden al op vrijdag, simpelweg omdat de bezetting op die dag toch laag was.

Een jaar later bleek de knip ook financieel uit te pakken. Volgens accountant.nl (9 september 2025) groeide de omzet van AFAS in de eerste maanden van 2025 met 11 procent. Cultureel antropoloog Jitske Kramer, die het experiment namens het bedrijf onderzocht, noemt het een "cultuurinterventie" en ziet dat veel medewerkers de vrije vrijdag als "luxe" ervaren.

In november 2025 maakte AFAS de knoop definitief door: de vierdaagse werkweek blijft, meldde Accountancy Vanmorgen op 7 november 2025. Uit intern onderzoek bleek dat 98 procent van medewerkers en klanten meer balans ervaart. Algemeen directeur Bas van der Veldt zegt daarover: "Maar het voelt anders", al werkt hij zelf op vrijdag soms nog een paar uur door. "Medewerkers mogen zelf kiezen wat ze doen, als het totaalplaatje maar klopt", voegt hij toe.

Ook bij consultancybureau samhoud werkt het

AFAS staat niet alleen. Consultancybureau &samhoud, met 120 medewerkers, zat halverwege een pilotjaar met vier werkdagen, meldde mkbservicedesk.nl op 15 september 2025. Uit een interne enquête bleek de tevredenheid over het werk met 12 procent gestegen en de mentale rust met 37 procent. Medewerkers gaven zelf aan 28 procent effectiever te werken, al is dat een eigen inschatting en geen harde productiemeting. CEO Ingrid Smolders noemde het experiment op dat moment geslaagd.

Dat zo'n model aanslaat bij een adviesbureau is logisch: werk zonder vaste productielijn of loketuren laat zich makkelijker herverdelen dan in een winkel of een fabriek. Wil je als werkgever aantrekkelijk blijven zonder meteen je hele rooster om te gooien? Personeel behouden draait vaak om kleinere ingrepen dan je denkt.

Wat werknemers zelf zeggen volgens de FNV

Een peiling van de FNV onder 6.263 werknemers en werkgevers, aangehaald door mkbservicedesk.nl, laat zien dat 89 procent positief tot zeer positief is over de vierdaagse werkweek. Onder jongeren tussen 25 en 35 jaar ligt dat percentage zelfs op 96 procent. Van de 107 werkgevers die aan dezelfde peiling meededen, ziet 70 procent kansen om werk slimmer te organiseren.

Beleidsadviseur arbeidstijden Yvette Becker van de FNV wijst erop dat kortere werkweken ook kunnen helpen tegen werkdruk en uitval. Dat raakt een zere plek: veel werkgevers merken pas dat het misgaat als het verzuim al torenhoog is. Psychisch verzuim kost je als werkgever vaak meer dan je op papier ziet, en een andere indeling van de werkweek is een van de weinige knoppen die je als werkgever vooraf al kunt omdraaien.

Waarom werkgeversorganisaties toch terughoudend blijven

Niet iedereen is overtuigd. Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland zien weinig in een algemene verkorting van de werkweek, meldde mkbservicedesk.nl. Arbeidsmarktdeskundige Derk Koole van Mercer wees erop dat het verdienmodel van AFAS leunt op abonnementen zonder declarabele uren en op forse automatisering, iets wat lang niet elk mkb-bedrijf heeft. Bedrijfsantropoloog Jitske Kramer benadrukte in het artikel van Accountancy Vanmorgen hetzelfde: het model laat zich niet zomaar naar elke sector kopiëren.

Voor een winkel, een horecazaak of een productiebedrijf met vaste roosters ligt een vrije vrijdag voor iedereen een stuk lastiger dan bij een softwarebedrijf waar werk grotendeels los van tijd en plaats gebeurt. Nederland werkt daarnaast al relatief veel in deeltijd: werkende mannen tussen 25 jaar en de AOW-leeftijd werkten in het tweede kwartaal van 2026 gemiddeld 38,6 uur per week, tegen 39,4 uur vier jaar eerder, terwijl vrouwen in diezelfde groep stegen van 29,8 naar 30,2 uur, blijkt uit cijfers van het CBS.

Dit bepaalt of het bij jouw bedrijf kan werken

Wil je als werkgever testen of een kortere werkweek past, kijk dan eerst naar waar de tijd nu al weglekt. Bij AFAS en &samhoud ging de verandering niet over harder werken in minder uren, maar over opruimen: minder vergaderingen, meer automatisering en een cultuur waarin medewerkers zelf kiezen hoe ze hun tijd invullen. Dat vraagt om vertrouwen, een thema dat ook meespeelt bij de discussie over flexibele contracten. Diezelfde verschuiving richting meer zekerheid zie je terug bij het verdwijnen van het nulurencontract, waar werkgevers eveneens worden gedwongen personeel meer zeggenschap te geven.

Begin klein: een proefperiode van een paar maanden, duidelijke afspraken over bereikbaarheid, en een manier om achteraf eerlijk te meten of productie en klanttevredenheid overeind blijven. Dat is precies wat AFAS deed voordat het de knoop definitief doorhakte, en het is een stuk minder risicovol dan in één keer het hele bedrijf om te gooien.

C
Geschreven door Carmen Iglesias Marketing redacteur

Carmen leerde verkopen toen ze als tiener handgemaakte armbandjes aan toeristen verkocht op vakantie in Spanje, en die ondernemersgeest is ze nooit meer kwijtgeraakt. Na een studie commerciële economie en jaren ervaring als verkooptrainer bij diverse bedrijven, weet ze precies wat het verschil maakt tussen ondernemers die groeien en ondernemers die blijven hangen. Ze schrijft over sales, groei en marketing met de directheid van iemand die liever een harde waarheid vertelt dan een zachte leugen, want daar heb je als ondernemer niets aan. Haar overtuiging is simpel: elke ondernemer kan verkopen, als je maar durft en als je stopt met wachten op het perfecte moment dat nooit komt. Carmen schrijft het liefst vroeg in de ochtend met twee koppen koffie en de muziek hard, want goede energie levert goede content op.