Werk je met zzp''ers? Dan veranderen er dit jaar twee dingen tegelijk die je niet mag missen. De Belastingdienst mag sinds 1 januari weer boetes uitdelen bij schijnzelfstandigheid, en er ligt een nieuwe wet klaar die zzp''ers onder een bepaald uurtarief automatisch het voordeel van de twijfel geeft. Voor jou als opdrachtgever betekent dat: de bewijslast verschuift, en die verschuiving kan je geld kosten als je er niets mee doet.
Veel ondernemers denken dat een goed contract met "zzp" erboven voldoende bescherming biedt. Dat klopt niet meer. Hieronder lees je wat er precies verandert, en wat je deze maand nog kunt checken.
De Belastingdienst mag weer harder ingrijpen
Sinds 1 januari 2026 wordt er weer volledig gehandhaafd op schijnzelfstandigheid. Goed nieuws voor werkgevers: er komen dit jaar nog geen verzuimboetes, de zogenoemde zachte landing is deels verlengd. Minder goed nieuws: vanaf 1 januari 2026 kan de Belastingdienst wel weer vergrijpboetes opleggen, aan zowel de opdrachtgever als de zzp''er. Die boetes lopen op van 10 tot 100 procent van de naheffing, en worden uitgedeeld bij opzet of grove schuld, bijvoorbeeld als je eerdere waarschuwingen gewoon naast je neerlegde.
In de praktijk start een controle meestal met een bedrijfsbezoek. De inspecteur bekijkt de situatie, geeft uitleg en kan volstaan met een waarschuwing. Pas bij een boekenonderzoek volgen eventuele naheffingen, en die gaan voorlopig niet verder terug dan 1 januari 2025, tenzij je bewust in strijd handelde met eerdere aanwijzingen. Vanaf 2027 vervalt deze coulance helemaal en wordt er weer met terugwerkende kracht tot vijf jaar gecontroleerd. Dit jaar is dus je laatste rustige moment om je contracten op orde te krijgen, niet het moment om achterover te leunen.
Onder de 38 euro per uur ben je straks werknemer, tenzij je het tegendeel bewijst
Los van de handhaving is er een nieuwe wet aangenomen: het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst op basis van uurtarief. Simpel gezegd komt het hierop neer: werkt een zzp''er voor 38 euro per uur of minder, dan wordt vermoed dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst. Niet de zzp''er, maar jij als opdrachtgever moet dan aantonen dat dat niet zo is.
Een paar dingen zijn belangrijk om te weten. Het rechtsvermoeden kan alleen door de werkende zelf worden ingeroepen, de Belastingdienst en het UWV kunnen zich er niet op beroepen. Het is ook geen verbod: wie tevreden onder dat tarief blijft werken, mag dat gewoon blijven doen. Maar lukt het je niet om aan te tonen dat er geen arbeidsovereenkomst is, dan heeft de zzp''er ineens recht op loondoorbetaling bij ziekte en ontslagbescherming, precies de bescherming die ontslag van langdurig zieke werknemers al zo kostbaar maakt voor werkgevers. Het bedrag van 38 euro geldt met peildatum 1 januari 2026 en wordt voortaan niet meer gekoppeld aan het minimumloon, maar aan de gemiddelde cao-loonontwikkeling. Reken er dus op dat dit tarief de komende jaren sneller stijgt dan je gewend bent.
Wat het je kan kosten als je het fout doet
Stel dat een controle of een rechtszaak uitwijst dat een "zzp''er" eigenlijk in dienst was. Dan loop je niet alleen het risico op een naheffing en een boete, je krijgt er met terugwerkende kracht ook alle verplichtingen van een werkgever bij. Denk aan achterstallige pensioenpremies, vakantiegeld, en bij ziekte twee jaar loondoorbetaling. Dat komt bovenop wijzigingen die toch al aan de loonkosten knagen, zoals de stijging van het minimumloon die dit jaar al inging. Voor een klein bedrijf met een paar structurele zzp''ers kan één verkeerd beoordeelde arbeidsrelatie zomaar duizenden euro''s schelen.
Het is dus geen kwestie van "we zien wel wanneer de Belastingdienst langskomt". De combinatie van hardere handhaving en het nieuwe rechtsvermoeden betekent dat de bewijslast structureel bij jou als opdrachtgever komt te liggen. Wacht je tot er een boete op de mat valt, dan ben je te laat.
Zo controleer je je eigen zzp-contracten deze maand
Begin met de negen zogeheten Deliveroo-criteria die rechters gebruiken om te bepalen of iemand echt zelfstandig werkt: gaat het om persoonlijke arbeid, is er sprake van gezag, wie bepaalt de werktijden, wie draagt het ondernemersrisico, werkt iemand voor meerdere opdrachtgevers. Loop per zzp''er langs deze punten en leg vast waarom de relatie geen dienstverband is, niet achteraf, maar nu.
Werk je met tarieven onder de 38 euro? Bekijk dan opnieuw of dat tarief nog wel past bij het risico dat je loopt. Een iets hoger tarief kan het verschil maken tussen wel of niet onder het rechtsvermoeden vallen. Gebruik daarnaast een goedgekeurde modelovereenkomst van de Belastingdienst voor structurele samenwerkingen, en overweeg voor terugkerende, vaste taken serieus een tijdelijk contract of payrolling. Dat is vaak goedkoper dan achteraf een naheffing plus boete voor je kiezen krijgen.
Waarom je dit niet moet uitstellen tot 2027
De overheid noemt 2026 bewust een overgangsjaar: geen verzuimboetes, wel al vergrijpboetes en een nieuw rechtsvermoeden dat rechters en de rechtbank direct kunnen toepassen. Vanaf 2027 verdwijnt de coulance volledig en mag er weer met volledige terugwerkende kracht worden gecontroleerd. Wie nu zijn zzp-constructies naloopt, voorkomt dat een controle over een paar jaar met terugwerkende kracht duur uitpakt. Plan deze week een half uur in om je lopende zzp-overeenkomsten naast de Deliveroo-criteria te leggen, dat is goedkoper dan achteraf uitleggen waarom je niets deed.